Nowa podstawa programowa 2026 – najważniejsze zmiany w edukacji przedszkolnej i szkolnej
Ministerstwo Edukacji opublikowało i podpisało nowe rozporządzenia dotyczące podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej. To największa od lat aktualizacja celów, treści i sposobów organizacji edukacji. Zmiany obejmują zarówno przedszkola, jak i wszystkie etapy szkoły podstawowej, a ich wdrażanie rozpocznie się 1 września 2026 r.
1. Przedszkola – nowa filozofia pracy i ograniczenie ekranów
Nowa podstawa programowa dla wychowania przedszkolnego wprowadza kilka kluczowych zmian:
Minimalizacja kontaktu z urządzeniami ekranowymi
Dokument jednoznacznie wskazuje, że korzystanie z narzędzi ekranowych ma być ograniczone do niezbędnych celów dydaktycznych i wyłącznie przez nauczyciela, z zachowaniem zasad higieny cyfrowej. To oznacza, że:
- dzieci nie korzystają samodzielnie z tabletów, monitorów interaktywnych czy komputerów,
- nauczyciel może używać ekranu tylko wtedy, gdy jest to uzasadnione dydaktycznie,
- priorytetem jest rozwój dziecka poprzez aktywność, ruch, zabawę i doświadczenia praktyczne.
To jeden z najbardziej wyrazistych elementów nowej podstawy.
Doświadczenia edukacyjne
Nowością są tzw. doświadczenia edukacyjne – praktyczne działania, które mają wzmacniać:
- rozwój osobisty i społeczny,
- poczucie sprawczości,
- kompetencje fundamentalne i przekrojowe,
- komunikację i współpracę.
To odejście od biernego przyswajania treści na rzecz aktywnego uczenia się.
2. Edukacja wczesnoszkolna – kompetencje w centrum
W klasach I–III podstawa programowa ma charakter zintegrowany i koncentruje się na czterech grupach kompetencji:
- fundamentalnych (językowe, matematyczne, cyfrowe, ruchowe),
- przekrojowych (rozwiązywanie problemów, współpraca, myślenie krytyczne i kreatywne),
- kompetencjach związanych z dbaniem o siebie,
- sprawczości.
To wyraźny zwrot w stronę edukacji praktycznej i rozwojowej.
3. Klasy IV–VIII – nowe przedmioty i moduły tematyczne
W klasach IV–VIII wprowadzono szereg zmian:
Nowe przedmioty
- Edukacja obywatelska (klasy VI–VII) – zastępuje dotychczasową WOS w klasie VIII.
- Zajęcia praktyczno‑techniczne (klasy IV–VI) – 2 godziny tygodniowo, w blokach dwugodzinnych.
- Przyroda (klasy IV–VI) – 3 godziny tygodniowo, również w blokach.
Moduły interdyscyplinarne
Treści nauczania przypisano do sześciu modułów:
- bezpieczeństwo i obrona,
- medialny,
- filozoficzny,
- ekonomiczno‑finansowy,
- klimatyczny,
- kultura.
To ma ułatwić integrację wiedzy i rozwijanie myślenia całościowego.
Doświadczenia edukacyjne
Podobnie jak w przedszkolu i edukacji wczesnoszkolnej, także tu pojawiają się doświadczenia edukacyjne – praktyczne działania rozwijające współpracę, komunikację i sprawczość.
4. Tydzień projektowy – obowiązkowy w każdej klasie IV–VIII
Od roku szkolnego 2027/2028 szkoły będą organizować obowiązkowy tydzień projektowy, stopniowo obejmujący wszystkie klasy IV–VIII. Celem jest:
- rozwijanie umiejętności praktycznych,
- integracja wiedzy z różnych przedmiotów,
- nauka współpracy i rozwiązywania problemów.
To jedna z najbardziej innowacyjnych zmian w organizacji pracy szkoły.
5. Zmiany w ramowych planach nauczania
Rozporządzenie wprowadza również korekty w planach nauczania:
- zwiększenie liczby godzin w edukacji wczesnoszkolnej z 20 do 21 tygodniowo,
- zwiększenie liczby godzin do dyspozycji dyrektora (z 4 do 6),
- obowiązek przeznaczenia części godzin wychowawczych na edukację bezpieczeństwa,
- nowe zasady organizacji zajęć blokowych.
Zmiany te mają umożliwić realizację nowej podstawy programowej.
6. Uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną – nowe podejście funkcjonalne
Podstawa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym została przebudowana zgodnie z modelem biopsychospołecznym i wytycznymi ICF. Wzmocniono treści:
- zdrowotne,
- społeczne,
- matematyczne,
- językowe,
- cyfrowe.
W centrum znajduje się funkcjonowanie ucznia i jego indywidualne potrzeby.
Podsumowanie
Nowa podstawa programowa to wyraźny zwrot w stronę:
- praktyczności,
- kompetencji kluczowych,
- doświadczeń edukacyjnych,
- ograniczenia ekranów w przedszkolu,
- większej integracji treści,
- rozwijania sprawczości i współpracy,
- pracy projektowej.
To zmiana, która ma przygotować dzieci i młodzież do funkcjonowania w świecie wymagającym elastyczności, krytycznego myślenia i umiejętności działania.
Pobierz nową podstawę programową
Komunikat Ministerstwa Edukacji Narodowej o nowych podstawach programowych
Opublikuj komentarz